2001: A Space Odyssey ve artık sinema sanattı !
Filmin sonu için yönetmen Kubrick “Eğer sonunu açıklayacak olsaydık bu Leonardo’nun Monalisa’nın altına -bu kadının yüzündeki ifade kocasına söylemediği bir kaçamak var ifadedir- diye resmin altına not düşmesi gibi birşey olurdu.” şeklinde konuştuğu sonu hala açıklanmayan v açıklanamayan filmidir.
Sinemanın zaman kavramını kullanırken seyirci anlayıp güleceği, eğleneceği, mutlu ya da kendini zeki sanacağı espriler bulsunda bizi takdir etsin kaygısından öte onu sıkarak aslında zamanın önünde ne kadar aciz olduğunu anlayana duygularıyla anlatmıştır. Zira filmin ilk bir kaç dakikası siyah bir ekrandan oluşur. Bu beş dakikalık karanlık sessiz ekran işte insanın yaratılış ve sonu hakkında hala bildikleridir. Yani hiçbirşey. Ama bunun verdiği sıkıntı halide bu bilgisizlikten sıkıntı duymasıdır. İnsan evladı ister ki anlayabileceği argümanlarla basitçe tüm hayat ve kuruluşu kendisine açıklansın. Ama pek bu gerçekten mümkün müdür ? Hele ki zaman karşısında beş dakika bekleyince sıkılacak kadar aciz insan için mümkün müdür ?
Kubrick filminde felsefe, bilim kurgu, sanat, zaman ve aslında hatta din öğelerini kullanmış, insanın yarattığı yapay zekanın, bir bilgisayarın karşısında bile aciz kalabileceğini gözler önüne sermiştir. Hatta yine insanın uydurduğu inançlarla başka insanların hayatlarının değiştiğini hatta son bulduğunu görüyoruz. Daha da ötesi bu inançlar için bir insanın diğerini öldürdüğünü.
Filmi izler ve Kubrick’in tüm o soğuk yer yer içinizi sıkan havasına dayanırsanız aslında o sıkıntılı hava da aklınızın hazır yemek gibi hızla tüketemeyeceği, karanlık dehlizler bulur ve hayatla karşılaştırdığınızda hayatın senaryosununda bir şekilde başınıza gelenler ve karanlık onlarca noktadan oluştuğunu görürsünüz.
İzlediniz mi filmi ? Peki bir açıklama mı bekliyorsunuz ? Siyah taş ne mi ? Sizce size siyah taşın ne olduğunu, filmin sonunun ne anlama geldiğini söyleseler, siyah taşın temsil ettikleri ve filmin sonunda olanlar hakkındaki belirsizlik film yokken ve varken hayatınızda hep var olacak, düşündüğünüzde canınızı sıkabilecek ve bir film olmayan karanlıklar noktalardan daha mı önemli olacak ? Ya da bu noktaların tümü yok mu olacak ?
İşte bu soruları sordurduğu, sordurabildiği için artık sinema sanat olmuştur. Hayırlara vesile…
